Fitoreksja - obsesja na punkcie fit objawy, skutki, leczenie - Ranking Ośrodków Terapii

Fitoreksja, znana również jako ortoreksja fitnesowa, jest zaburzeniem, które charakteryzuje się obsesją na punkcie zdrowego stylu życia, w szczególności dążeniem do idealnej sylwetki i ekstremalnym podejściem do ćwiczeń fizycznych. Choć na pierwszy rzut oka zdrowy tryb życia wydaje się pozytywny, w przypadku fitoreksji przybiera on formę patologii, prowadząc do poważnych problemów zdrowotnych oraz psychicznych. W niniejszym opracowaniu przedstawimy szczegółowy przegląd objawów, skutków oraz metod leczenia fitoreksji, bazując na najnowszych badaniach naukowych.

 

Objawy fitoreksji

Objawy fitoreksji są różnorodne i mogą się różnić w zależności od stopnia zaawansowania zaburzenia. Do najczęściej występujących symptomów należą:

  • Ekstremalne zaangażowanie w ćwiczenia fizyczne: Osoby cierpiące na fitoreksję często poświęcają znaczną część swojego dnia na ćwiczenia fizyczne, nierzadko zaniedbując inne obowiązki i relacje interpersonalne. Ćwiczenia stają się priorytetem, a ich intensywność i częstotliwość są nieproporcjonalne do potrzeb organizmu.
  • Obsesja na punkcie diety: Fitorektycy często stosują restrykcyjne diety, eliminując z jadłospisu całe grupy produktów, które uważają za “niezdrowe”. Dieta staje się centralnym elementem życia, a jakiekolwiek odstępstwa od niej wywołują poczucie winy i lęk.
  • Nadmierne zainteresowanie wyglądem fizycznym: Osoby z fitoreksją nieustannie oceniają swoje ciało, dążąc do osiągnięcia idealnej sylwetki. Często korzystają z luster i robią zdjęcia swojego ciała, aby śledzić postępy.
  • Izolacja społeczna: Z czasem fitorektycy zaczynają unikać sytuacji społecznych, które mogłyby kolidować z ich reżimem ćwiczeń lub dietą. To prowadzi do stopniowej izolacji i utraty relacji interpersonalnych.
  • Zaburzenia psychiczne: Fitoreksja często współwystępuje z innymi zaburzeniami psychicznymi, takimi jak zaburzenia lękowe, depresja oraz zaburzenia odżywiania. Obsesja na punkcie fitnesu i diety może prowadzić do chronicznego stresu i obniżenia nastroju.
  • Zaniedbywanie zdrowia: Paradoksalnie, pomimo dążenia do zdrowego stylu życia, osoby z fitoreksją mogą zaniedbywać swoje zdrowie. Nadmierne ćwiczenia i restrykcyjna dieta mogą prowadzić do niedoborów żywieniowych, przemęczenia organizmu oraz kontuzji.

 

Skutki fitoreksji

Fitoreksja - obsesja na punkcie fit objawy, skutki, leczenie, skutki fitoreksji- Ranking Ośrodków Terapii

Fitoreksja ma wiele negatywnych skutków zarówno dla zdrowia fizycznego, jak i psychicznego. Na poziomie fizycznym, osoby dotknięte fitoreksją często doświadczają niedoborów żywieniowych spowodowanych restrykcyjnymi dietami, które eliminują całe grupy produktów spożywczych. To może prowadzić do osłabienia organizmu, chronicznego zmęczenia, problemów skórnych oraz zaburzeń hormonalnych, takich jak amenorrhoea u kobiet. Nadmierna intensywność ćwiczeń fizycznych może prowadzić do przemęczenia mięśni, stawów i kości, co zwiększa ryzyko kontuzji i przewlekłych stanów zapalnych. Osoby z fitoreksją mogą również doświadczać osłabienia układu immunologicznego, co czyni je bardziej podatnymi na infekcje.

Na poziomie psychicznym, fitoreksja często współwystępuje z innymi zaburzeniami psychicznymi, takimi jak zaburzenia lękowe, depresja oraz inne zaburzenia odżywiania. Osoby z fitoreksją często doświadczają nasilonego lęku i depresji, wynikających z presji do utrzymania idealnej sylwetki oraz strachu przed “niedoskonałością”. Obsesyjne myśli dotyczące jedzenia, ćwiczeń i wyglądu ciała prowadzą do kompulsywnych zachowań, co zaburza codzienne funkcjonowanie i relacje interpersonalne. Skrajne zaangażowanie w zdrowy tryb życia często prowadzi do izolacji społecznej, ponieważ osoby te unikają sytuacji, które mogłyby kolidować z ich reżimem ćwiczeń lub dietą. To z kolei prowadzi do stopniowej utraty relacji interpersonalnych i wycofania się z życia społecznego.

Pomimo dążenia do zdrowego stylu życia, osoby z fitoreksją często zaniedbują swoje zdrowie. Przemęczenie, niedobory żywieniowe oraz brak równowagi w życiu mogą prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych i obniżenia jakości życia. W skrajnych przypadkach fitoreksja może prowadzić do poważnych zaburzeń zdrowotnych, które wymagają interwencji medycznej i psychologicznej. Dlatego ważne jest, aby osoby z fitoreksją otrzymały odpowiednie wsparcie i leczenie, które pomogą im odzyskać równowagę i zdrowie.

 

Skutki fizyczne

  • Niedobory żywieniowe: Restrykcyjna dieta może prowadzić do niedoborów witamin i minerałów, co negatywnie wpływa na funkcjonowanie organizmu. Niedobory mogą objawiać się osłabieniem, zmęczeniem, problemami skórnymi, a także zaburzeniami hormonalnymi.
  • Przemęczenie i kontuzje: Nadmierna intensywność ćwiczeń może prowadzić do przemęczenia mięśni, stawów i kości, co zwiększa ryzyko kontuzji. Często dochodzi do przewlekłych stanów zapalnych i urazów przeciążeniowych.
  • Zaburzenia hormonalne: Skrajne diety i nadmierne ćwiczenia mogą prowadzić do zaburzeń hormonalnych, takich jak amenorrhoea (zanik miesiączki) u kobiet, co z kolei może wpływać na płodność oraz zdrowie kości.
  • Osłabienie układu immunologicznego: Chroniczne przemęczenie i niedobory żywieniowe mogą osłabiać układ immunologiczny, zwiększając podatność na infekcje.

 

Skutki psychiczne

Fitoreksja - obsesja na punkcie fit objawy, skutki, leczenie, skutki psychiczne fitoreksji- Ranking Ośrodków Terapii

  • Zaburzenia lękowe i depresja: Osoby z fitoreksją często doświadczają nasilonego lęku i depresji, wynikających z presji do utrzymania idealnej sylwetki oraz strachu przed “niedoskonałością”.
  • Obsesyjne myśli i zachowania: Fitorektycy mogą przejawiać obsesyjne myśli dotyczące jedzenia, ćwiczeń i wyglądu ciała, co prowadzi do kompulsywnych zachowań. To zaburza codzienne funkcjonowanie i relacje interpersonalne.
  • Izolacja społeczna: Nadmierne skupienie na reżimie ćwiczeń i diety często prowadzi do wycofania się z życia społecznego. Osoby te mogą unikać spotkań towarzyskich, wyjazdów oraz sytuacji, w których ich rutyna mogłaby zostać zakłócona.

 

Leczenie fitoreksji

Leczenie fitoreksji wymaga wieloaspektowego podejścia, które uwzględnia zarówno psychiczne, jak i fizyczne aspekty zaburzenia. Najczęściej stosowane metody to:

Terapia poznawczo-behawioralna (CBT)

CBT pomaga pacjentom zidentyfikować i zmienić myśli oraz zachowania prowadzące do fitoreksji. Terapeuci pracują z pacjentami nad rozwijaniem zdrowszych wzorców myślenia i radzenia sobie z lękiem oraz stresem bez uciekania się do ekstremalnych ćwiczeń i diet.

Terapia psychodynamiczna

Ta forma terapii koncentruje się na zrozumieniu nieświadomych procesów i konfliktów wewnętrznych, które mogą przyczyniać się do fitoreksji. Praca nad zrozumieniem i rozwiązaniem tych konfliktów może pomóc pacjentom w bardziej zrównoważonym podejściu do zdrowia i fitnessu.

Terapia grupowa

Udział w grupach wsparcia może być pomocny dla osób z fitoreksją. Dzieląc się swoimi doświadczeniami i słuchając historii innych, pacjenci mogą zyskać wsparcie emocjonalne oraz nowe perspektywy na swoje problemy.

Farmakoterapia

W niektórych przypadkach farmakoterapia może być konieczna, zwłaszcza gdy fitoreksja współwystępuje z innymi zaburzeniami psychicznymi, takimi jak depresja czy zaburzenia lękowe. Leki antydepresyjne, takie jak selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), mogą pomóc w złagodzeniu objawów tych zaburzeń, co z kolei ułatwia pracę nad fitoreksją w psychoterapii.

Edukacja żywieniowa

Edukacja żywieniowa jest kluczowym elementem leczenia fitoreksji. Dietetycy i specjaliści ds. żywienia mogą pomóc pacjentom w opracowaniu zrównoważonego planu żywieniowego, który zapewni wszystkie niezbędne składniki odżywcze bez popadania w skrajności. Ważne jest, aby pacjenci nauczyli się, jak zdrowo się odżywiać, bez ulegania obsesji na punkcie jedzenia.

Ograniczanie się i Kontrola

Ważnym aspektem leczenia fitoreksji jest ograniczenie i kontrola ćwiczeń fizycznych. Pacjenci powinni nauczyć się, jak ćwiczyć w sposób zrównoważony, unikać przemęczenia oraz zwracać uwagę na sygnały wysyłane przez ich ciało. W tym celu pomocne mogą być konsultacje z trenerem personalnym lub fizjoterapeutą.

Akceptacja

Kluczowym elementem terapii jest praca nad akceptacją ciała. Pacjenci muszą nauczyć się akceptować swoje ciało takim, jakie jest, bez dążenia do nierealistycznych ideałów. Terapia akceptacji i zaangażowania (ACT) może być pomocna w tym zakresie, pomagając pacjentom zidentyfikować i zaakceptować swoje emocje oraz myśli bez oceniania ich.

 

Podsumowanie

Fitoreksja, choć może zaczynać się jako zdrowe dążenie do poprawy stylu życia, w skrajnych przypadkach prowadzi do poważnych problemów zdrowotnych oraz psychicznych. Obsesja na punkcie zdrowego odżywiania i intensywnych ćwiczeń fizycznych może przynieść więcej szkód niż korzyści. Rozpoznanie fitoreksji, zrozumienie jej objawów oraz zastosowanie odpowiedniego leczenia są kluczowe dla powrotu do zdrowia i równowagi.

Leczenie fitoreksji wymaga kompleksowego podejścia, które uwzględnia zarówno psychoterapię, farmakoterapię, jak i edukację żywieniową. Wsparcie społeczne oraz praca nad akceptacją ciała są nieodzownymi elementami procesu zdrowienia. Ważne jest, aby pacjenci zrozumieli, że zdrowy styl życia nie polega na skrajnościach, ale na równowadze i zrównoważonym podejściu do odżywiania i aktywności fizycznej.

 

Bibliografia

American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed.). Arlington, VA: American Psychiatric Publishing.
Bratman, S., & Knight, D. (2000). Health Food Junkies: Orthorexia Nervosa: Overcoming the Obsession with Healthful Eating. Broadway Books.
Dunn, T. M., & Bratman, S. (2016). “On orthorexia nervosa: A review of the literature and proposed diagnostic criteria.” Eating Behaviors, 21, 11-17.
Flett, G. L., & Hewitt, P. L. (2014). “Perfectionism and maladjustment: An overview of theoretical, definitional, and treatment issues.” Perfectionism: Theory, Research, and Treatment, 5-31.
Koven, N. S., & Abry, A. W. (2015). “The clinical basis of orthorexia nervosa: Emerging perspectives.” Neuropsychiatric Disease and Treatment, 11, 385-394.
Oberle, C. D., Samaghabadi, R. O., & Hughes, E. M. (2017). “Orthorexia nervosa: Assessment and correlates with gender, BMI, and personality.” Appetite, 108, 303-310.
Rudolph, S. (2018). “The connection between exercise addiction and orthorexia nervosa in German fitness sports.” Eating and Weight Disorders – Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity, 23(5), 581-586.
Segura-Garcia, C., et al. (2015). “Orthorexia nervosa: A frequent eating disordered behavior in athletes.” Eating and Weight Disorders – Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity, 20(2), 137-143.
Strahler, J., Hermann, A., & Stark, R. (2018). “Orthorexia nervosa: A behavioral complex or a psychological condition?” Journal of Behavioral Addictions, 7(4), 1143-1156.
Varga, M., et al. (2013). “When eating healthy is not healthy: Orthorexia nervosa and its measurement with the ORTO-15 in Hungary.” BMC Psychiatry, 13(1), 1-10.